GitHub چیست و چرا هر برنامه نویسی باید آن را یاد بگیرد؟
در مسیر یادگیری برنامه‌نویسی، دیر یا زود اسم گیت‌هاب را می‌شنوید. پلتفرمی که طبق داده‌ها رسمی، بیش از ۲۲۵ میلیون توسعه‌دهنده در آن فعالیت می‌کنند. GitHub فقط محلی برای نگهداری کد نیست و قابلیتاتی برای مدیریت پروژه، همکاری تیمی، مشارکت در پروژه‌های متن‌باز و اتوماسیون فرایند توسعه نرم‌افزار را در اختیار برنامه‌نویسان قرار می‌دهد. در این مقاله از بخش آموزش دواپس در بلاگ پارس‌پک تحلیل می‌کنیم که گیت هاب چیست، با کاربردها، مفاهیم و فرصتات آن آشنا می‌شویم و در اتمام نحوه مدیریت یک پروژه در GitHub را مرور خواهیم کرد.
گیت‌هاب یک پلتفرم مبتنی بر وب است که در سال ۲۰۰۸ برای ساده‌تر کردن اشتراک‌گذاری کد و همکاری برنامه‌نویسان روی پروژه‌های نرم‌افزاری راه‌اندازی شد. این پلتفرم به برنامه‌نویسان کمک می‌کند کدهای پروژه را مدیریت کرده، اصلاحات را پیگیری کنند و با سایر توسعه‌دهندگان همکاری داشته باشند. در ادامه فرصت ساخت مخزن‌های عمومی و خصوصی را فراهم می‌کند تا افراد، تیم‌ها و سازمان‌ها بتوانند پروژه‌های خود را مدیریت کنند.
GitHub با فراهم کردن محیطی مشترک برای اشتراک‌گذاری کد و تحلیل تحولات، همکاری برنامه‌نویسان را ساده‌تر می‌کند و نیاز به ارسال دستی فایل‌ها از طریق ایمیل را افت می‌دهد. از گیت‌هاب برای میزبانی مخزن‌های گیت استفاده می‌شود. Git یک سیستم کنترل ادیشن (Version Control) توزیع‌شده و متن‌باز است که دگرگونی‌ها فایل‌های پروژه را ثبت و مدیریت می‌کند.
برای آشنایی بیشتر با این مفهوم و کسب داده‌ها بیشتر درباره گیت، مقاله زیر را مطالعه کنید:
گیت چیست؟
هرچه با فرصتات مختلف گیت‌هاب بیشتر آشنا باشید، بهتر می‌توانید از قابلیت‌های آن برای مدیریت پروژه‌ها و ساده‌تر کردن فرایند برنامه‌نویسی استفاده کنید. در ادامه، مهم‌ترین فرصتات این پلتفرم و کاربرد هرکدام را ارزیابی می‌کنیم.
GitHub Issues ابزاری برای ثبت و پیگیری مشکلات، وظایف و پیشنهادهای مربوط به یک پروژه است. برای مثال، اگر در برنامه‌ای باگ پیدا کنید یا بخواهید قابلیت به‌روزی به آن اضافه کنید، می‌توانید محور را در GitHub ثبت کنید و روند رسیدگی به آن را دنبال کنید. این قابلیت مدیریت وظایف پروژه را ساده‌تر می‌کند و به اعضای تیم اجازه می‌دهد کارهای خود را پیگیری کنند.
در GitHub Projects می‌توانید کارهای پروژه را به‌صورت یک میز کار، مشابه Trello یا Jira، سازمان‌دهی کنید. هر وظیفه یا درخواست تغییر کد (Pull Request) به شکل یک کارت نمایش داده می‌شود و می‌توانید با جابه‌جایی کارت‌ها بین ستون‌های مختلف، وضعیت انجام کارها را مشخص کنید. از سوی دیگر فرصت تعیین مهلت انجام، اولویت‌بندی وظایف و خودکارسازی جابه‌جایی کارت‌ها طبق تحولات پروژه وجود دارد.
در قسمت GitHub Actions فرصت خودکارسازی بعضی از کارهای تکراری در فرایند توسعه نرم‌افزار ایجاد می‌شود. برای مثال، می‌توانید تنظیم کنید که با ارسال تحولات تازه به پروژه، تست‌های نرم‌افزار به‌صورت خودکار اجرا شوند. این قابلیت باعث می‌شود بخشی از کارهای مربوط به مرور و آماده‌سازی نرم‌افزار بدون نیاز به انجام دستی پیش بروند.
با GitHub Pages می‌توانید وب‌سایت شخصی، سایت معرفی سازمان، نمونه کار یا صفحه معرفی پروژه خود را به‌صورت مستقیم از مخزن GitHub منتشر کنید. این سرویس برای میزبانی وب‌سایت‌های استاتیک (Static Websites) طراحی شده است و فایل‌های HTML، CSS و JavaScript را به یک وب‌سایت قابل مشاهده تبدیل می‌کند. علاوه بر این می‌توانید سایت خود را با دامنه پیش‌فرض GitHub یا دامنه اختصاصی منتشر کنید.
هنگام کدنویسی، گاهی می‌توان از پیشنهادهای هوش مصنوعی برای نوشتن با سرعت‌تر کدها استفاده کرد. GitHub Copilot با مرور کدها و شرحاتی که می‌نویسید، پیشنهادهایی برای تکمیل کد یا نوشتن توابع ارائه می‌دهد و بعضی از کارهای تکراری برنامه‌نویسی را حذف می‌کند.
گیت‌هاب کاربردهای مختلفی در برنامه‌نویسی و توسعه نرم‌افزار دارد. مهم‌ترین کاربردهای این پلتفرم عبارت‌اند از:
گیت‌هاب فضایی برای نگهداری کدها و فایل‌های پروژه ایجاد می‌کند. برنامه‌نویسان می‌توانند تحولات کد را ثبت کنند، تاریخچه ویرایش‌های مختلف را ببینند و در صورت نیاز به نسخه جدید‌های قبلی برگردند.
اعضای تیم می‌توانند روی یک پروژه مشترک کار کنند و دگرگونی‌ها کد را با یکدیگر به اشتراک بگذارند. با قابلیت‌هایی مانند Pull Request و تحلیل کد (Code Review)، اصلاحات پیش از اضافه شدن به ادیشن اصلی پروژه مرور می‌شوند.
گیت‌هاب میزبان تعداد زیادی پروژه متن‌باز است که توسعه‌دهندگان می‌توانند در آن‌ها مشارکت کنند. برای مثال، می‌توانید کد یک پروژه عمومی را مرور کنید، دگرگونی‌ها موردنظر خود را انجام دهید و آن‌ها را برای تحلیل و اضافه شدن به پروژه اصلی پیشنهاد دهید.
برنامه‌نویسان تازه‌کار می‌توانند با انتشار پروژه‌های شخصی، نمایش کدها و مشارکت در پروژه‌های دیگر، مهارت‌ها و تجربه‌های فنی خود را به کارفرمایان نشان دهند.
گیت‌هاب توانایی اتصال به ابزارهای توسعه و انتشار نرم‌افزار را فراهم می‌کند تا کارهایی مانند اجرای تست‌ها، ساخت ویرایش‌های نوین و انتشار برنامه با دخالت دستی کمتری انجام شوند.
گیت‌هاب توانایی نگهداری مستندات در کنار کدهای پروژه را فراهم می‌کند. برای مثال، می‌توانید با استفاده از فایل README و قالب Markdown، هدف پروژه، روش نصب و نحوه استفاده از آن را تبیین دهید تا سایر توسعه‌دهندگان راحت‌تر با پروژه آشنا شوند.
در مقاله زیر به تحلیل ۱۵ مخزن GitHub که هر دولوپری باید بشناسد، می‌پردازیم:
مخزن‌های ضروری github
در ادامه به تحلیل مزایا و معایب سایت گیت هاب می‌پردازیم تا ببینیم این پلتفرم چه مزایایی دارد و با چه محدودیت‌هایی همراه است.
برای درک تفاوت گیت (Git)، گیت‌هاب (GitHub) و گیت‌لب (GitLab) ابتدا باید بدانیم گیت و گیت هاب چیست و هرکدام چه کاربردی دارند. گیت (Git) یک سیستم کنترل ادیشن است که دگرگونی‌ها فایل‌های پروژه را ثبت می‌کند و قابلیت پیگیری آن‌ها و بازگشت به ویرایش‌های قبلی را فراهم می‌سازد. گیت‌هاب (GitHub) و گیت‌لب (GitLab) نیز پلتفرم‌هایی مبتنی بر Git هستند که علاوه بر میزبانی مخزن‌های کد، قابلیتاتی برای همکاری تیمی و مدیریت پروژه ارائه می‌دهند. تفاوت این سه عبارت‌اند از:
گیت‌هاب فقط برای برنامه‌نویسان حرفه‌ای نیست؛ افراد مختلفی برای مدیریت پروژه‌ها، همکاری با دیگران و نگهداری اصلاحات از این پلتفرم استفاده می‌کنند. برای مثال، برنامه‌نویسان می‌توانند روی یک پروژه مشترک کار کنند، دگرگونی‌ها کد را ثبت کنند و در صورت بروز مشکل، به ادیشن قبلی برگردند. از جمله کاربران گیت‌هاب می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
آشنایی با گیت‌هاب در مسیر شغلی برنامه‌نویسان اهمیت زیادی دارد؛ چون می‌توانند پروژه‌های شخصی و فعالیت‌های خود در پروژه‌های متن‌باز را در پروفایلشان نمایش دهند. این پروفایل به کارفرما کمک می‌کند با مهارت‌ها و تجربه عملی برنامه‌نویس آشنا شود. علاوه بر این، یادگیری GitHub تجربه کار تیمی و مدیریت کد را صعود می‌دهد؛ مهارت‌هایی که در بسیاری از موقعیت‌های شغلی برنامه‌نویسی کاربرد دارند.
گیت‌هاب مخزن‌های پروژه (Repository) را در فضای ابری نگهداری می‌کند که این به مخزن‌های محلی روی سیستم برنامه‌نویسان متصل هستند. برنامه‌نویسان می‌توانند یک مخزن را روی سیستم خود کلون (Clone) کنند، دگرگونی‌ها موردنظر را اعمال کنند و سپس اصلاحات را به مخزن گیت‌هاب بفرستند. چند مفهوم اصلی در این فرایند نقش دارند:
ریپازیتوری (Repository) یا مخزن، فضایی برای نگهداری فایل‌ها و کدهای یک پروژه است. در گیت‌هاب، هر پروژه می‌تواند مخزن جداگانه‌ای داشته باشد که علاوه بر فایل‌ها، تاریخچه تحولات را هم در خود نگه می‌دارد.
مخزن‌ها به دو نوع عمومی (Public) و خصوصی (Private) تقسیم می‌شوند. مخزن عمومی برای همه قابل مشاهده است؛ اما دسترسی به مخزن خصوصی به افراد مجاز محدود می‌شود. علاوه بر این، با استفاده از تاریخچه دگرگونی‌ها مخزن می‌توان نسخه جدید‌های قبلی فایل‌ها را مرور کرد و روند توسعه پروژه را دنبال کرد.
Branch یا شاخه، مسیری جداگانه برای توسعه قابلیت‌های به‌روز، آزمایش ایده‌ها یا رفع مشکلات پروژه است. با ایجاد یک شاخه نوین، می‌توانید دگرگونی‌ها موردنظر را بدون دست‌کاری مستقیم شاخه اصلی انجام دهید.
پول ریکوئست درخواستی برای تحلیل دگرگونی‌ها کد و ادغام آن‌ها با یک شاخه دیگر است. اعضای تیم می‌توانند پیش از ادغام اصلاحات، کدها را تحلیل کنند، نظر بدهند و اصلاحات لازم را پیشنهاد دهند.
هر کامیت مجموعه‌ای از تحولات ثبت‌شده در مخزن است که شرحی درباره دگرگونی‌ها انجام‌شده دارد. کامیت‌ها تاریخچه‌ای از اصلاحات پروژه ایجاد می‌کنند و پیگیری تحولات یا بازگشت به ادیشن‌های قبلی را ساده‌تر می‌سازند.
ایشوز (Issues) برای ثبت و پیگیری باگ‌ها، وظایف و پیشنهادهای مربوط به پروژه استفاده می‌شود. برای مثال، اگر در برنامه مشکلی پیدا کنید یا بخواهید قابلیت تازهی به آن اضافه شود، می‌توانید محور را به‌صورت یک Issue ثبت کنید.
Discussions به نوعی اتاق چت بوده و فضایی برای گفت‌وگو درباره پروژه، تبادل نظر و مطرح کردن ایده‌ها میان توسعه‌دهندگان و کاربران است. این بخش فرصت بحث درباره پیشنهادها و پرسش‌های مرتبط با پروژه را فراهم می‌کند.
به معنای ادغام دگرگونی‌ها یک Branches با Branches دیگر است. برای مثال، پس از تکمیل یک قابلیت نوین در شاخه جداگانه، می‌توانید تحولات آن را با شاخه اصلی پروژه ادغام کنید.
اگر بخواهیم بدانیم فورک در گیت هاب چیست و چه کاربردی دارد، می‌توان گفت این قابلیت به شما اجازه می‌دهد کدهای یک پروژه را در حساب خودتان تغییر دهید و قابلیت‌های تازهی به آن اضافه کنید، بدون اینکه دگرگونی‌ها به‌طور مستقیم روی مخزن اصلی اعمال شوند. این روش بیشتر برای مشارکت در پروژه‌های متن‌باز و پیشنهاد اصلاحات به توسعه‌دهندگان اصلی کاربرد دارد.
کلون کردن به معنای دریافت یک کپی از مخزن گیت روی سیستم شخصی است. با این کار، فایل‌ها و تاریخچه دگرگونی‌ها پروژه را روی کامپیوتر خود دریافت می‌کنید و می‌توانید به‌صورت محلی روی آن کار کنید. در صورت نیاز، تحولات را نیز با مخزن آنلاین همگام‌سازی می‌کنید.
Gitea چیست و چه کسانی به آن نیاز دارند؟ علاوه بر پاسخ این سوالات نحوه نصب را هم آموزش می‌دهیم:
gitea چیست؟
برای آغاز کار با گیت‌هاب، ابتدا باید یک حساب کاربری ایجاد کنید. مراحل آغاز کار به شرح زیر است.
پس از ساخت مخزن، می‌توانید فایل‌های پروژه را از طریق گزینه‌های موجود در GitHub ایجاد یا بارگذاری کنید. اگر پروژه را روی سیستم خود توسعه می‌دهید، می‌توانید مخزن را با استفاده از Git روی سیستم کلون کنید و فایل‌ها را از آنجا مدیریت کنید.
پس از اضافه کردن فایل‌های پروژه، می‌توانید یک Workflow برای خودکارسازی بعضی از مراحل توسعه ایجاد کنید. برای این کار، وارد تب Actions در مخزن خود شوید و یکی از قالب‌های آماده را انتخاب کنید. سپس تنظیمات موردنیاز را انجام دهید و فایل Workflow را در مخزن ذخیره کنید. برای مثال، می‌توانید تنظیم کنید که با هر بار ثبت تحولات به‌روز یا ایجاد Pull Request، تست‌های پروژه به‌صورت خودکار اجرا شوند.
در این گزارش به‌طور مفصل به سوال «Github چیست؟» پاسخ دادیم. گیت‌هاب یکی از ابزارهای کاربردی در مسیر یادگیری و توسعه برنامه‌نویسی است که قابلیت مدیریت بهتر کدها و همکاری روی پروژه‌های نرم‌افزاری را فراهم می‌کند. آشنایی با این پلتفرم به شما کمک می‌کند پروژه‌های خود را منظم‌تر پیش ببرید و برای فعالیت در پروژه‌های تیمی آماده شوید. اگر برای راه‌اندازی پروژه‌های خود به زیرساخت مناسب نیاز دارید، می‌توانید سرویس‌های میزبانی پارس‌پک را ارزیابی کنید.
آیا GitHub برای افراد مبتدی مناسب است؟
بله، گیت‌هاب برای افراد مبتدی نیز مناسب است و می‌تواند نقطه شروع کار خوبی برای آشنایی با مدیریت ادیشن و همکاری در پروژه‌های برنامه‌نویسی باشد. برنامه‌نویسان تازه‌کار می‌توانند پروژه‌های تمرینی خود را در گیت‌هاب ذخیره کنند، اصلاحات کد را پیگیری کنند و با مرور پروژه‌های دیگران، مهارت‌های برنامه‌نویسی خود را تقویت کنند.
آیا گیت‌هاب فقط برای برنامه‌نویسان است؟
خیر، علاوه بر برنامه‌نویسان، دانشجویان، پژوهشگران و تولیدکنندگان محتوای وب‌سایت نیز از گیت‌هاب استفاده می‌کنند. این پلتفرم برای نگهداری و به‌اشتراک‌گذاری فایل‌ها، مستندسازی و همکاری روی پروژه‌ها هم کاربرد دارد.
آیا GitHub مجانی است؟
بله، گیت‌هاب دارای پلن مجانی (GitHub Free) است که قابلیت ایجاد مخزن‌های عمومی و خصوصی نامحدود را فراهم می‌کند. این پلن برای پروژه‌های شخصی، آموزشی و بسیاری از فعالیت‌های برنامه‌نویسی مناسب است. بااین‌حال، استفاده از برخی تواناییات پیشرفته و منابع بیشتر به سفارش اشتراک پولی نیاز دارد. برای مقایسه پلن‌ها و ارزیابی هزینه‌ها می‌توانید به صفحه رسمی تعرفه‌های GitHub مراجعه کنید.
سوالات متداول
آخرین اطلاعات درباره پروژه چیست؟
جدیدترین اطلاعات و تغییرات مربوط به پروژه در این گزارش ارائه شده است.
چرا GitHub چیست و چرا هر برنامه‌نویسی باید آن را یاد بگیرد؟ اهمیت دارد؟
این موضوع به دلیل اطلاعات و کاربردهای مرتبط، مورد توجه کاربران قرار گرفته است.
مهم‌ترین نکات درباره github چیست؟
جزئیات مهم و نکات قابل توجه درباره github در متن مقاله بررسی شده است.
