فروم بچه های تولز

سالک: پس حله...ولی گفتی بهتره pci پنج و شش داشته باشه
دقیقاً، اشاره خوبی کردی! بگذار این محور PCIe را خیلی ساده و عمیق باز کنیم، چون هم برای مین‌برد مهم است، هم کارت گرافیک، هم هاردهای نوین.
---
PCIe چیست؟ (خیلی ساده)
PCIe مخفف Peripheral Component Intercoect Express است.
اسمش پیچیده است، ولی کارش خیلی ساده است:
PCIe یک جاده ارتباطی فوق با سرعت روی مین‌برد است که قطعات سنگین و پرسرعت را به CPU وصل می‌کند.
قطعاتی مثل:
· کارت گرافیک
· هاردهای SSD نوین (M.2)
· کارت‌های شبکه حرفه‌ای
· گاهی کارت صدا
---
چرا می‌گوییم PCIe 3 یا 4 یا 5 یا 6؟
این عددها نشان‌دهنده نسل جاده هستند. هر چه نسل بالاتر، جاده عریض‌تر و با سرعت‌تر است.
نسل سرعت تقریبی وضعیت در زمان حاضر
PCIe 3.0 1 گیگابایت بر ثانیه در هر لاین قدیمی ولی هنوز قابل استفاده
PCIe 4.0 2 گیگابایت بر ثانیه در هر لاین استاندارد فعلی اکثر سیستم‌ها
PCIe 5.0 4 گیگابایت بر ثانیه در هر لاین نوین و آینده‌دار
PCIe 6.0 8 گیگابایت بر ثانیه در هر لاین خیلی نوین، فعلاً تجاری نیست
---
چرا برای کارت گرافیک مهم است؟
کارت گرافیک‌های امروزی (مثل RTX 3000 و 4000) از PCIe 4.0 پشتیبانی می‌کنند.
اگر مین‌بردت PCIe 4.0 داشته باشد، کارت گرافیک با حداکثر سرعت کار می‌کند.
اگر مین‌برد قدیمی PCIe 3.0 باشد، کارت گرافیک باز هم کار می‌کند، ولی کمی از سرعتش کم می‌شود (معمولاً ۲ تا ۵ درصد).
نکته: کارت‌های نسل به‌روز (مثل RTX 5000 که بعداً می‌آیند) احتمالاً به PCIe 5.0 نیاز خواهند داشت. پس اگر می‌خواهی سیستم آینده‌دار باشد، مین‌بردی بگیر که PCIe 5.0 داشته باشد.
---
چرا برای هارد M.2 مهم است؟
هاردهای SSD فوق سریع‌تر (که شبیه آدامس هستند) هم از PCIe استفاده می‌کنند.
· یک SSD با PCIe 3.0 سرعتش حدود ۳۵۰۰ مگابایت بر ثانیه است.
· یک SSD با PCIe 4.0 سرعتش تا ۷۰۰۰ مگابایت بر ثانیه می‌رسد.
پس اگر کار سنگین (مثل رندر، گیم با بافت‌های سنگین) انجام می‌دهی، هارد M.2 با PCIe 4.0 خیلی به کارت می‌آید.
---
اما یک نکته خیلی مهم:
هر جاده‌ای چند خط (Lane) دارد.
به هر خط می‌گوییم لاین.
مثلاً کارت گرافیک معمولاً ۱۶ لاین می‌خواهد (x16)، و هارد M.2 معمولاً ۴ لاین (x4).
CPU و چیپ‌ست فقط تعداد مشخصی لاین دارند. برای همین نمی‌توانی بی‌نهایت قطعه بگذاری.
این همان چیزی است که در مین‌بردهای گران‌تر بیشتر است (لاین‌های بیشتر = فرصت نصب هم‌زمان چند هارد و کارت).
---
جمع‌بندی PCIe:
· PCIe = جاده ارتباطی شتابان بین CPU و قطعات سنگین.
· عدد نسل (3، 4، 5، 6) یعنی سرعت جاده.
· لاین‌ها یعنی تعداد خطوط جاده.
· برای سیستم به‌روز، PCIe 4.0 حداقل و PCIe 5.0 عالی است.
· در مین‌بردهای B650 و X670 معمولاً اسلات کارت گرافیک PCIe 4.0 یا 5.0 است.
---
حالا دیگر وقتی روی جعبه مین‌برد می‌بینی نوشته «PCIe 5.0 x16»، دقیقاً می‌فهمی یعنی چه.