سیستم عامل یونیکس چیست؟ بررسی ویژگی ها و کاربردهای آن
یونیکس فقط یک سیستم‌عامل نیست. بخشی از تاریخ دنیای کامپیوتر است که بسیاری از فناوری‌های در روز جاریی از دل آن شکل گرفته‌اند. در واقع یونیکس نگاه تازه‌ای را به طراحی و استفاده از سیستم‌عامل‌ها ایجاد کرد. در این راهنما از بخش آموزش‌های سیستم‌عامل در بلاگ پارس‌پک یاد می‌گیریم که سیستم‌عامل یونیکس چیست، چگونه کار می‌کند و چه مزایا و معایبی دارد.
یونیکس یک سیستم‌عامل چندوظیفه‌ای و چندکاربره است که با هدف ایجاد محیطی پایدار، امن و کارآمد برای پردازش‌های کامپیوتری طراحی شد. چندوظیفه‌ای بودن یعنی یونیکس می‌تواند چند برنامه یا فرایند را به طور هم‌زمان اجرا و مدیریت کند. چندکاربره بودن هم یعنی چند کاربر می‌توانند به صورت هم‌زمان از یک سیستم استفاده کنند، بدون اینکه فعالیت یکی باعث ایجاد اختلال در کار دیگری شود.
این سیستم‌عامل ابتدا در آزمایشگاه‌های Bell شرکت AT&T توسعه یافت و بعدها به پایه و الهام‌بخش بسیاری از سیستمعاملهای مدرن مانند لینوکس و macOS تبدیل شد.
در مقاله زیر به معرفی لینوکس و انواع توزیع‌ها، کاربرد و نحوه نصب Linux می‌پردازیم؛ در حاصل توصیه می‌کنیم که ابتدا مقاله زیر را مطالعه کنید:
سیستم عامل لینوکس چیست؟
برای اینکه بهتر درک کنیم چرا یونیکس تا این حد در دنیای کامپیوتر جریان‌ساز شد، باید به زیرساخت و معماری آن نگاهی بیندازیم. این سیستم‌عامل مشخصه‌های بنیادینی دارد که آن را به الگویی برای سیستمعاملهای مدرن تبدیل کرد. در این بخش از راهنما، خصوصیت‌های کلیدی این سیستم‌عامل را مرور می‌کنیم:
در یونیکس چندین کاربر می‌توانند به طور هم‌زمان و بدون تداخل با فرایندهای یکدیگر به سیستم دسترسی داشته باشند. به هر کاربر مجوزها و محیط‌های مجزایی اختصاص داده می‌شود تا حریم خصوصی و عملیات ایمن تضمین شود.
بخش عمده یونیکس با زبان برنامه‌نویسی C نوشته شده است. این مبحث باعث می‌شود سیستم‌عامل وابستگی بسیار کمی به یک سخت‌افزار خاص داشته باشد. در خروجی، شما می‌توانید آن را دقیقا راحت روی پردازنده‌ها و معماری‌های مختلف سخت‌افزاری اجرا کنید.
یونیکس می‌تواند چندین فرایند را به طور هم‌زمان از طریق زمان‌بندی کارآمد CPU اجرا کند. وظایف پس‌زمینه و پیش‌زمینه می‌توانند به طور هم‌زمان اجرا شوند و بهره‌‌وری و استفاده از منابع را رشد دهند.
یونیکس داده‌ها و فایل‌ها را در یک ساختار درختی و منظم ذخیره می‌کند. این ساختار از یک دایرکتوری پایه به نام ریشه (Root) آغاز می‌شود و به شما کمک می‌کند تا فایل‌های خود را با سرعت بالا دسته‌بندی و پیدا کنید.
یونیکس یک رابط متنی به نام Shell دارد که وظیفه ارتباط بین کاربر و هسته سیستم‌عامل (Kernel) را برعهده دارد. پوسته صرفا یک ابزار برای اجرای دستورات ساده نیست، بلکه خود یک زبان برنامه‌نویسی جامع برای خودکارسازی فرایندها است.
در یونیکس دسترسی‌های فایل مانند مجوزهای خواندن، نوشتن و اجرا را به Owner، گروه و دیگران اختصاص می‌دهد. احراز هویت و کنترل دسترسی ایمن هم از طریق نام کاربری و رمز عبور تضمین می‌شود.
سیستمعاملهای مبتنی بر یونیکس به دلیل پایداری، امنیت و انعطاف‌پذیری، در حوزه‌های مختلف فناوری مورد استفاده قرار می‌گیرند. در ادامه با مهم‌ترین موارد کاربرد سیستم‌عامل Unix آشنا میشویم:
تحلیل جامع انواع سیستم عامل‌های سرور و مزایا و معایب آن‌ها را در مقاله زیر بخوانید:
انواع سیستم عامل سرور
در ادامه با مزایای و معایب سیستم‌عامل یونیکس بیشتر آشنا میشویم:
بهترین سرورهای لینوکس، با قدرتمندترین زیرساخت‌ها، ارزش مناسب، پشتیبانی شبانه‌روزی و پایداری دائمی را تنها از پارس‌پک بخواهید. برای مشاهده تعرفه نرخ‌ها روی لینک زیر کلیک کنید:
یونیکس از چند لایه اصلی تشکیل شده که هرکدام وظیفه مشخصی دارند و در کنار یکدیگر نحوه عملکرد سیستم‌عامل را ممکن می‌کنند. این ساختار لایه‌ای باعث می‌شود ارتباط میان کاربر، نرم‌افزارها و سخت‌افزار به صورت منظم و کارآمد انجام شود. در ادامه این لایه‌ها را معرفی می‌کنیم:
این لایه شامل قطعات فیزیکی کامپیوتر مانند پردازنده (CPU)، حافظه، تجهیزات ذخیره‌سازی و سخت‌افزارهای ورودی و خروجی می‌شود. تمامی عملیات سیستم به این لایه وابسته است، زیرا سخت‌افزار، پایه و اساس کل معماری یونیکس را تشکیل می‌دهد.
هسته، بخش مرکزی سیستم‌عامل یونیکس است و به صورت مستقیم با سخت‌افزار ارتباط برقرار می‌کند. این لایه مدیریت وظایف مهم سیستم مانند تخصیص حافظه، زمان‌بندی فرایندها، مدیریت فایل‌ها، کنترل دستگاه‌ها و مدیریت یکپارچه منابع را بر عهده دارد.
این لایه دربرگیرنده کامپایلرها، ویرایشگرها، پردازشگرهای متن و پوسته است. در ادامه ابزارها و دستورات متداول یونیکس مانند wc ،grep ،date ،who و a.out در این لایه قرار دارند. این ابزارها برای اجرای کاراییهای متنوعی نظیر پردازش متن، مدیریت فایل‌ها و پایش سیستم، مفصلا به لایه هسته متکی هستند.
این لایه شامل برنامه‌های توسعه‌‌یافته توسط کاربر یا نرم‌افزارهای جانبی است که بر بستر ابزارهای سیستمی و محیط پوسته (Shell) اجرا می‌شوند. این اپلیکیشن‌ها برای انجام موفق وظایف و ارائه خدمات به کاربر، از ابزارهای سیستمی و کرنل استفاده می‌کنند.
یونیکس مجموعه‌ای از ابزارها و قابلیت‌های کاربردی را در اختیار کاربران و مدیران سیستم قرار می‌دهد که برای مدیریت فایل‌ها، اجرای برنامه‌ها، پردازش گزارش‌ها و کنترل منابع سیستم مورد استفاده قرار می‌گیرند. بسیاری از این قابلیتات از طریق Shell و خط فرمان در دسترس هستند و می‌توان ابزارهای مختلف را برای انجام عملیات پیچیده‌تر با یکدیگر ترکیب کرد:
در مجموع، ترکیب Shell با مجموعه گسترده‌ای از ابزارهای خط فرمان، یکی از خصوصیت‌های مهم محیط‌های یونیکسی است که به کاربران اجازه می‌دهد عملیات مختلف را به صورت دقیق و قابل‌انعطاف انجام دهند.
یونیکس، لینوکس و ویندوز هر سه در دسته سیستمعاملهای رایانه‌ای قرار می‌گیرند، اما از نظر ساختار، مجوز استفاده، رابط کاربری و نحوه توسعه تفاوت‌هایی با یکدیگر دارند. جدول زیر تفاوت‌های اصلی بین این سه سیستم‌عامل را تحلیل می‌کند:
در مقاله زیر بخوانید که رایانش ابری چیست؟ و انواع خدمات Cloud Computing کدام‌اند:
رایانش ابری چیست؟
یونیکس در طول تاریخ توسط شرکت‌ها و سازمان‌های مختلفی توسعه داده شده و به ویرایش‌های متعددی تقسیم شده است. برخی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های یونیکس شامل AIX، HP-UX و Solaris هستند که هرکدام با هدف و سخت‌افزارهای متفاوتی توسعه یافته‌اند.
یونیکس به دلیل پایداری، امنیت و قابلیت مدیریت منابع، بیشتر در محیط‌های تخصصی و سازمانی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کاربران و سازمان‌هایی که به سیستم‌های پایدار و قابل‌اعتماد برای اجرای سرویس‌های مهم نیاز دارند، از ویرایش‌های مختلف یونیکس بهره می‌برند.
در این راهنما یاد گرفتیم سیستم‌عامل UNIX چیست، چه کاربردهایی دارد و مزایا و معایب آن کدام‌اند. آشنایی با یونیکس کمک می‌کند درک بهتری از سیستمعاملهای سروری، مدیریت منابع و زیرساخت‌های وب داشته باشید. اگر قصد راه‌اندازی یک وب‌سایت یا سرویس آنلاین روی زیرساختی پایدار و مقیاس‌پذیر را دارید، می‌توانید از خدمات سرور ابری و سرور مجازی پارس‌پک استفاده کنید.
یونیکس یک خانواده از سیستمعاملهای چندکاربره و چندوظیفه‌ای است که به دلیل پایداری، امنیت و انعطاف‌پذیری شناخته می‌شود.
بله؛ یونیکس یک سیستم‌عامل است و ادیشن‌های مختلفی دارد.
یونیکس قدیمی‌تر است و لینوکس یک سیستم‌عامل متن‌باز است که از اصول یونیکس الهام گرفته است.
بله؛ برخی ادیشن‌های یونیکس مانند AIX، HP-UX و Solaris همچنان در برخی محیط‌های سازمانی و سروری مورد استفاده قرار می‌گیرند.
