وقتی هوش مصنوعی برق بیشتری می خواهد؛ چرا مایکروسافت به نیروگاه گازی روی آورده
رشد هوش مصنوعی فقط باعث ساخت مدل‌های نوین و قدرتمندتر نشده است. پشت پاسخ‌هایی که از چت‌بات‌ها دریافت می‌کنیم، تولید تصویر، پردازش داده‌ها و اجرای سرویس‌های ابری، هزاران سرور در مراکز داده فعالیت می‌کنند؛ سرورهایی که به مقدار بسیار زیادی برق نیاز دارند.
اکنون همین نیاز به انرژی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های شرکت‌های بزرگ فناوری تبدیل شده است.
مایکروسافت در ژوئن 2026 بیان کرد که قصد دارد یک پردیس بزرگ مرکز داده در شهر Pecos در غرب تگزاس ایجاد کند. این پروژه قرار است حدود 2 گیگاوات ظرفیت تازه به زیرساخت مراکز داده این شرکت اضافه کند و برای پاسخ‌گویی به تقاضای رو به رشد خدمات هوش مصنوعی و رایانش ابری طراحی شده است.
اما نکته‌ای که این پروژه را به محوری جالب تبدیل می‌کند، فقط اندازه مرکز داده نیست؛ بلکه روش تأمین برق آن است.
مایکروسافت خبر داده است که این پردیس در آغاز فعالیت خود از یک تأسیسات تولید برق با گاز طبیعی استفاده خواهد کرد که در همان محل یا در نزدیکی زیرساخت مرکز داده قرار می‌گیرد. این مدل با عنوان Behind the Meter شناخته می‌شود. در چنین روشی، برق تولیدشده مستقیماً به مصرف‌کننده بزرگ، یعنی مرکز داده، می‌رسد و وابستگی پروژه به شبکه عمومی برق افت پیدا می‌کند.
بر پایه اعلام مایکروسافت، هدف از این روش آن است که مرکز داده تازه بتواند بدون وارد کردن فشار مستقیم بر ظرفیت فعلی شبکه برق منطقه، فعالیت خود را آغاز کند. هزینه زیرساخت تولید انرژی نیز برای این پروژه توسط خود مایکروسافت تأمین می‌شود.
بنابراین دقیق‌تر نیست که بگوییم «مایکروسافت تمام زیرساخت‌های خود را با گاز متان تأمین می‌کند». این مسئله به یک پروژه مشخص و بسیار بزرگ در تگزاس مربوط است.
گاز طبیعی عمدتاً از متان تشکیل شده است و نیروگاه‌های گازی یکی از روش‌های شناخته‌شده برای تولید برق در مقیاس بزرگ هستند. مزیت مهم این نیروگاه‌ها برای چنین پروژه‌ای، توانایی تولید برق پایدار و قابل برنامه‌ریزی است. انرژی‌های تبه‌روزپذیر مانند خورشیدی و بادی نقش مهمی در آینده انرژی دارند، اما میزان تولید آن‌ها به شرایط محیطی بستگی دارد. یک مرکز داده بزرگ که به‌صورت شبانه‌روزی فعالیت می‌کند، به منبع انرژی قابل اتکایی نیاز دارد که بتواند در تمام ساعات فعالیت خود برق موردنیاز تجهیزات را تأمین کند.
همین مسئله باعث شده است که بعضی شرکت‌های فناوری، در کنار توسعه انرژی‌های تتازهپذیر، به سراغ راه‌حل‌های دیگری برای تأمین سریع‌تر و پایدار برق بروند.
هوش مصنوعی به‌تنهایی یک دستگاه فیزیکی نیست، اما اجرای مدل‌های بزرگ نیازمند پردازنده‌ها و شتاب‌دهنده‌های قدرتمندی است که در مراکز داده فعالیت می‌کنند. هرچه تعداد کاربران و درخواست‌ها بیشتر شود، ظرفیت پردازشی و در خروجی مصرف انرژی نیز بیشتر شدن پیدا می‌کند.
مایکروسافت خود در پژوهش‌های اخیرش تأکید کرده که مصرف انرژی یک درخواست هوش مصنوعی به عواملی مانند اندازه مدل، میزان پردازش، تعداد توکن‌ها و کارایی مرکز داده بستگی دارد. در خروجی نمی‌توان برای تمام پرسش‌ها یا تمام مدل‌ها یک عدد ثابت اظهار داشت.
اما مسئله اصلی در مقیاس بزرگ دیده می‌شود. وقتی میلیون‌ها کاربر و سازمان به‌طور هم‌زمان از سرویس‌های هوش مصنوعی و ابری استفاده کنند، مجموع مصرف انرژی به سرعت بیشتر شدن پیدا می‌کند.
پروژه تازه مایکروسافت در Pecos یکی از بزرگ‌ترین صعود‌های ظرفیت مرکز داده در تاریخ این شرکت معرفی شده است. مایکروسافت خبر داده که این پروژه طی پنج تا هفت سال توسعه پیدا می‌کند و در زمان ساخت جامع می‌تواند بیش از 6 هزار شغل ساختمانی ایجاد کند. از سوی دیگر پس از آغاز فعالیت، صدها شغل دائمی برای بهره‌برداری از این زیرساخت پیش‌بینی شده است.
گزارش رویترز نیز از توافقی بلندمدت برای تأمین برق این پروژه خبر داده است. طبق این گزارش، ظرفیت نیروگاه گازی پروژه می‌تواند در نهایت به حدود 2.67 گیگاوات برسد و نخستین برق آن برای سال 2028 برنامه‌ریزی شده است.
این اعداد نشان می‌دهند که رقابت هوش مصنوعی دیگر فقط رقابت بر سر مدل‌ها و تراشه‌ها نیست. برق نیز به یکی از منابع استراتژیک صنعت فناوری تبدیل شده است.
در اینجا یک پرسش مهم مطرح می‌شود: چگونه شرکتی که درباره افت اثرات زیست‌محیطی و استفاده از انرژی پاک صحبت می‌کند، هم‌زمان یک نیروگاه گازی برای مرکز داده به‌روز خود در نظر می‌گیرد؟
پاسخ را باید در پیچیدگی تأمین انرژی برای مراکز داده عظیم جست‌وجو کرد.
مایکروسافت می‌گوید که هم‌زمان در تگزاس قراردادهایی برای استفاده از چندین گیگاوات برق تتازهپذیر دارد و همچنان روی افت مصرف انرژی و رشد بهره‌وری زیرساخت خود سرمایه‌گذاری می‌کند. اما رشد سریع‌تر تقاضا برای هوش مصنوعی و رایانش ابری، نیاز به ظرفیت به‌روز و قابل اتکا را به مسئله‌ای فوری تبدیل کرده است.
به عبارت دیگر، ساخت زیرساخت انرژی پاک و توسعه شبکه برق ممکن است همیشه با سرعتی که شرکت‌های فناوری به ظرفیت نوین نیاز دارند پیش نرود.
یکی از دلایل انتخاب مدل Behind the Meter همین مبحث است. اگر یک مرکز داده عظیم مستقیماً از شبکه عمومی برق استفاده کند، ممکن است نیاز به توسعه گسترده زیرساخت شبکه ایجاد شود. در پروژه Pecos، مایکروسافت می‌گوید برق اولیه از یک منبع اختصاصی تأمین خواهد شد تا تقاضای این مرکز داده از ظرفیت فعلی شبکه عمومی منطقه استفاده نکند.
البته این مدل به معنی بی‌نیاز شدن دقیق از شبکه برق نیست. مایکروسافت خبر داده که در بلندمدت انتظار دارد زیرساخت تولید انرژی و مرکز داده به شبکه گسترده‌تر منطقه نیز متصل شوند.
رشد هوش مصنوعی یک واقعیت مهم را آشکار کرده است: هرچه نرم‌افزارها هوشمندتر و مدل‌ها بزرگ‌تر شوند، دنیای دیجیتال همچنان به زیرساخت‌های فیزیکی وابسته خواهد بود. هوش مصنوعی در فضای مجازی فعالیت می‌کند، اما برای اجرا به ساختمان‌های عظیم، تراشه‌های قدرتمند، سامانه‌های خنک‌کننده و مهم‌تر از همه، برق نیاز دارد.
به همین دلیل در سال‌های آینده ممکن است شرکت‌های فناوری بیش از گذشته به سمت ساخت یا تأمین مستقیم منابع انرژی حرکت کنند؛ از نیروگاه‌های خورشیدی و بادی گرفته تا انرژی هسته‌ای و در برخی موارد نیروگاه‌های گازی.
پروژه نوین مایکروسافت در Pecos تگزاس بیانگر است که گسترش هوش مصنوعی فقط مسئله توسعه نرم‌افزار نیست. برای اجرای نسل به‌روز خدمات هوش مصنوعی، شرکت‌ها به ظرفیت عظیمی از مراکز داده و انرژی نیاز دارند.
مایکروسافت برای این پروژه حدود 2 گیگاوات ظرفیت مرکز داده در نظر گرفته و در مرحله آغاز فعالیت، برق آن از یک تأسیسات اختصاصی مبتنی بر گاز طبیعی تأمین خواهد شد. این تصمیم بخشی از تلاش شرکت برای رشد سریع‌تر ظرفیت، تأمین برق پایدار و افت فشار مستقیم بر شبکه فعلی منطقه است.
این پروژه شاید یک نمونه از آینده صنعت فناوری باشد؛ آینده‌ای که در آن رقابت بر سر بهترین مدل هوش مصنوعی، هم‌زمان به رقابتی برای دسترسی به تراشه، مرکز داده و انرژی نیز تبدیل خواهد شد.
